{"id":19315,"date":"2024-06-22T21:10:23","date_gmt":"2024-06-22T21:10:23","guid":{"rendered":"https:\/\/new.findnews5.com\/?p=19315"},"modified":"2024-06-22T21:10:24","modified_gmt":"2024-06-22T21:10:24","slug":"ekspozimi-i-zgjatur-perben-rrezik-serioz-ndikimi-i-temperaturave-te-larta-tek-shendeti-i-njeriut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/new.findnews5.com\/?p=19315","title":{"rendered":"Ekspozimi i zgjatur p\u00ebrb\u00ebn rrezik serioz, ndikimi i temperaturave t\u00eb larta tek sh\u00ebndeti i njeriut"},"content":{"rendered":"<div class=\"78954ae5fa42b68c1393fe3da4998882\" data-index=\"1\" style=\"float: none; margin:0px 0 0px 0; text-align:center;\">\n<div data-type=\"_mgwidget\" data-widget-id=\"1576712\">\r\n<\/div>\r\n<script>(function(w,q){w[q]=w[q]||[];w[q].push([\"_mgc.load\"])})(window,\"_mgq\");\r\n<\/script>\r\n\n<\/div>\n\n<p>Nd\u00ebrsa bota po p\u00ebrjeton rritjen e temperaturave, shkenc\u00ebtar\u00ebt po hulumtojn\u00eb ndikimet q\u00eb ka tek njeriu. Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb nd\u00ebrtuar mjedise t\u00eb posa\u00e7me artificiale me nxeht\u00ebsi dhe lag\u00ebshtir\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se si organet e njeriut fillojn\u00eb dhe d\u00ebmtohen nga situata e krijuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndryshimet klimatike nga dora e njeriut kan\u00eb shkaktuar temperatura t\u00eb larta k\u00ebt\u00eb muaj q\u00eb nga pjesa jugper\u00ebndimore e Shteteve t\u00eb Bashkuara, n\u00eb Meksik\u00eb dhe Amerik\u00ebn Qendrore.<\/p>\n\n\n\n<p>Organizata \u201cWorld Weather Attribution\u201d thot\u00eb se temperaturat jan\u00eb rritur me rreth 1.4 grad\u00eb Celsius m\u00eb shum\u00eb si rezultat i p\u00ebrdorimit t\u00eb qymyrit, gazit natyror dhe naft\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Vapa e madhe po i detyron t\u00eb moshuarit q\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb brenda. Temperaturat e larta p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb problem edhe p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e vegj\u00ebl t\u00eb cil\u00ebt ende nuk e kan\u00eb t\u00eb zhvilluar aft\u00ebsin\u00eb e rregullimit t\u00eb temperatur\u00ebs s\u00eb trupit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Universitetin Roehampton n\u00eb Lond\u00ebr, profesori Lewis Halsey dhe studiues t\u00eb tjer\u00eb po hulumtojn\u00eb se \u00e7far\u00eb ndodh me trupin e njeriut kur p\u00ebrballet me lodhje nga nxeht\u00ebsia e lart\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cShpeshtohen rrahjet e zemr\u00ebs duke \u00e7uar n\u00eb ndryshime delikate t\u00eb ciklit. Po ashtu rritet edhe shkalla e frym\u00ebmarrjes. Qarkullimi i gjakut p\u00ebrqendrohet n\u00eb sip\u00ebrfaqen e l\u00ebkur\u00ebs. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja e skuqjes s\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb temperatura t\u00eb larta. Kur gjaku shkon n\u00eb sip\u00ebrfaqen e l\u00ebkur\u00ebs e humbet nxeht\u00ebsin\u00eb. Pra kemi nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb ndryshimesh fiziologjike n\u00eb trupin e njeriut si rezultat i temperatur\u00ebs s\u00eb lart\u00eb\u201d, thot\u00eb profesori Lewis Halsey me Universitetin Roehampton.<\/p>\n\n\n\n<p>Hulumtuesit futen n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb t\u00eb posa\u00e7me me nj\u00eb temperatur\u00eb konstante prej 50 grad\u00eb Celsius dhe lag\u00ebshti ajri prej t\u00eb pakt\u00ebn 25%. Ata p\u00ebrdorin sensor\u00eb p\u00ebr t\u00eb matur temperatur\u00ebn. Profesori Halsey thot\u00eb se reagimet e trupit t\u00eb njeriut varen nga mosha, gjendja fizike dhe problemet sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb kushteve klimatike, njer\u00ebzit reagojn\u00eb ndryshe si rezultat i p\u00ebrshtatjes n\u00eb nj\u00eb far\u00eb mase me kalimin e koh\u00ebs. Sportist\u00ebt n\u00eb vendet me klim\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb kan\u00eb nj\u00eb temperatur\u00eb t\u00eb brendshme trupore mbi 40 grad\u00eb Celsius kur vrapojn\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb specifike vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kategori.<\/p>\n\n\n\n<p>Profesori thot\u00eb se lag\u00ebshtia e madhe e ajrit shton stresin pasi trupi i njeriut nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ftohet nga djersitja. Kombinimi i temperatur\u00ebs s\u00eb lart\u00eb me lag\u00ebshtin\u00eb e madhe t\u00eb ajrit mund t\u00eb shkaktoj\u00eb probleme sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u00ebnyra se si trupi i njeriut e ul nxeht\u00ebsin\u00eb ose ndalon rritjen e saj n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb nxeht\u00eb \u00ebsht\u00eb djersitja. Por n\u00ebse ajri \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i lag\u00ebsht, djers\u00ebt kullojn\u00eb mbi l\u00ebkur\u00ebn e trupit dhe nuk ka efekt n\u00eb \u00e7lirimin e nxeht\u00ebsis\u00eb s\u00eb trupit\u201d, thot\u00eb zoti Halsey.<\/p>\n\n\n\n<p>Trupi i njeriut vuan nga stresi i shkaktuar nga nxeht\u00ebsia e madhe p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kohore. Ekspozimi i zgjatur p\u00ebrb\u00ebn rrezik, thot\u00eb profesori, p\u00ebr shembull temperaturat e larta gjat\u00eb nat\u00ebs dhe dit\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Temperatura e trupit t\u00eb profesorit po arrin n\u00eb rreth 40 grad\u00eb Celsius n\u00eb dhom\u00ebn e posa\u00e7me me temperatur\u00eb dhe lag\u00ebshti t\u00eb madhe. Temperatura 40 grad\u00eb e lart b\u00ebn q\u00eb organet e njeriut t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u00ebse temperatura shkon mbi 40 grad\u00eb, at\u00ebher\u00eb jemi n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb rreziku p\u00ebr disa njer\u00ebz. Ky \u00ebsht\u00eb pragu kur trupi i njeriut fillon t\u00eb p\u00ebrballet me probleme. Organet kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb funksionojn\u00eb dhe fillon d\u00ebshtimi i tyre\u201d, thot\u00eb profesori Halsey.<\/p>\n\n\n\n<p>Hulumtuesit thon\u00eb se studimet do t\u00eb vazhdojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar reagimin e trupit t\u00eb njeriut kur p\u00ebrballet me temperaturat e larta q\u00eb po sh\u00ebnohen n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.\/VOA<\/p>\n\n<div style=\"font-size: 0px; height: 0px; line-height: 0px; margin: 0; padding: 0; clear: both;\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nd\u00ebrsa bota po p\u00ebrjeton rritjen e temperaturave, shkenc\u00ebtar\u00ebt po hulumtojn\u00eb ndikimet q\u00eb ka tek njeriu. Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb nd\u00ebrtuar mjedise t\u00eb posa\u00e7me artificiale me nxeht\u00ebsi dhe lag\u00ebshtir\u00eb t\u00eb&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19316,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-19315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19315\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}