{"id":18446,"date":"2024-06-03T12:09:35","date_gmt":"2024-06-03T12:09:35","guid":{"rendered":"https:\/\/new.findnews5.com\/?p=18446"},"modified":"2024-06-03T12:09:39","modified_gmt":"2024-06-03T12:09:39","slug":"new-york-times-shqipja-nder-tri-gjuhet-me-te-vjetra-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/new.findnews5.com\/?p=18446","title":{"rendered":"New York Times: Shqipja, nd\u00ebr tri gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb bot\u00eb.."},"content":{"rendered":"<div class=\"78954ae5fa42b68c1393fe3da4998882\" data-index=\"1\" style=\"float: none; margin:0px 0 0px 0; text-align:center;\">\n<div data-type=\"_mgwidget\" data-widget-id=\"1576712\">\r\n<\/div>\r\n<script>(function(w,q){w[q]=w[q]||[];w[q].push([\"_mgc.load\"])})(window,\"_mgq\");\r\n<\/script>\r\n\n<\/div>\n<p>Sipas nj\u00eb studimi \u201cNew York Times\u201d rendit armenishten si gjuh\u00ebn e par\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, e dyta \u00ebsht\u00eb greqishtja, e m\u00eb pas vjen shqipja, prej nga rrjedhin shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb tjera.<br \/>\nNdikimi i gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb gjuh\u00ebt e tjera n\u00eb rajon, dhe pohimet se shqipja \u00ebsht\u00eb gjuha m\u00eb e vjet\u00ebr vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb tem\u00eb diskutimi dhe debati n\u00eb Ballkan. Kjo p\u00ebr shkak se teoria p\u00ebrmban implikime t\u00eb shumta etnike dhe politike dhe ushtron nj\u00eb ndikim t\u00eb mundsh\u00ebm n\u00eb pretendimet e shteteve moderne p\u00ebr territore t\u00eb kontestuara.<\/p>\n<p>Sipas gazet\u00ebs prestigjioze amerikane \u201cNew York Times\u201d, gjuha shqipe radhitet n\u00eb mesin e 3 gjuh\u00ebve m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb bot\u00ebs. N\u00eb studimin e publikuar dje dhe t\u00eb p\u00ebrhapur rrufesh\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjitha sitet online, paraqiten fakte se gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb bot\u00ebs, madje si gjuh\u00eb \u00ebsht\u00eb praktikuar q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e Greqis\u00eb s\u00eb lasht\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNew York Times\u201d rendit armenishten si gjuh\u00ebn e par\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, e dyta \u00ebsht\u00eb greqishtja, e m\u00eb pas vjen shqipja, prej nga rrjedhin shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb tjera. N\u00eb fakt, kjo ka qen\u00eb tez\u00eb p\u00ebr shum\u00eb albanolog\u00eb shqiptar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt gjithnj\u00eb kan\u00eb argumentuar se gjuha shqipe burimin e ka n\u00eb gjuhen indoevropiane, e cila ka gjetur p\u00ebrdorim q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn para lindjes s\u00eb Krishtit, respektivisht para epok\u00ebs s\u00eb re.<\/p>\n<p>Si argument mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb asaj q\u00eb pohon n\u00eb studimin e saj prestigjiozja \u201cNew York Times\u201d, po u referohemi m\u00eb posht\u00eb k\u00ebrkimeve shkencore nga t\u00eb huajt q\u00eb dalin n\u00eb k\u00ebto konkluzione shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt. N\u00eb shekujt XIX dhe XX, shkenca e gjuh\u00ebsis\u00eb krahasuese b\u00ebri t\u00eb mundur q\u00eb studiuesit t\u00eb p\u00ebrcaktonin origjin\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe dhe lidhjet e saj me gjuh\u00ebt e tjera indoevropiane. T\u00eb shumt\u00eb ishin shkenc\u00ebtar\u00ebt q\u00eb b\u00ebn\u00eb em\u00ebr n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, ku mund t\u00eb p\u00ebrmendim filologun Gotfrik Lajbnik (1646-1717), i cili deklaroi se gjuha shqipe rrjedh nga ilirishtja. Hans Tunman pak m\u00eb von\u00eb (1746-1778), historian suedez, profesor n\u00eb Universitetin e Halles t\u00eb Gjermanis\u00eb, ishte albanologu i par\u00eb q\u00eb studioi shkenc\u00ebrisht origjin\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe. Ai b\u00ebri k\u00ebrkime n\u00eb burimet greke, latine, bizante dhe studioi fjalorin tregjuh\u00ebsh sllav-grek-shqip t\u00eb Theodhor Kavaliotit t\u00eb vitit 1770.<\/p>\n<p>Hans Tunman arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se, shqiptar\u00ebt jan\u00eb vazhdues autokton\u00eb t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb lasht\u00eb ilire, q\u00eb as u romanizua dhe as u asimilua nga dyndjet e m\u00ebvonshme.<br \/>\nJohan Fon Han, 1811-1869, austriak i diplomuar p\u00ebr drejt\u00ebsi n\u00eb Universitetin e Haidelbergut, i cili sh\u00ebrbeu si gjykat\u00ebs i shtetit t\u00eb ri grek, dhe m\u00eb von\u00eb si n\u00ebnkonsull n\u00eb Janin\u00eb, iu fut studimeve t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe bashk\u00eb me mendjendriturin, gjuh\u00ebtarin shqiptar, Kostandin Kristoforidhi. Botoi tri v\u00ebllime \u2018Studime shqiptare mbi kultur\u00ebn, gjuh\u00ebn dhe historin\u00eb\u2019 dhe nxori p\u00ebrfundimin se shqipja rrjedh nga ilirishtja dhe ilirishtja nga pellazgjishtja.<\/p>\n<p>Franc Bop 1791-1867, profesor i Universitetit t\u00eb Berlinit dhe themeluesi kryesor i gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb krahasuar historike indoeuropiane, botoi n\u00eb vitin 1854 vepr\u00ebn e tij dhe nxori p\u00ebrfundimin se shqipja b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb familjen indoevropiane dhe \u00ebsht\u00eb gjuh\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb pa simot\u00ebr gjuh\u00eb tjet\u00ebr. Dhimit\u00ebr Kamarda, filolog italian me origjin\u00eb shqiptare, botoi vepr\u00ebn \u2018Nj\u00eb ese e gramatik\u00ebs krahasuese rreth gjuh\u00ebs shqipe\u2019 m\u00eb 1864, ku v\u00ebrtetoi me dokumente lasht\u00ebsin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe si nj\u00eb gjuh\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb vjetrat n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Gustav Majer, 1850-1900, profesor austriak n\u00eb Universitetin e Gracit, an\u00ebtar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Vjen\u00ebs, i cili u specializua n\u00eb fush\u00ebn e studimit t\u00eb gjuh\u00ebve shqipe, greke dhe turke, botoi librin \u2018Mbi pozit\u00ebn e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb rrethin e gjuh\u00ebve indoevropiane\u2019 n\u00eb vitin 1883, q\u00eb m\u00eb von\u00eb u pasua me 8 v\u00ebllime shkencore mbi historin\u00eb, gjuh\u00ebn, poezin\u00eb, p\u00ebrrallat popullore shqipe dhe ngulmimet e arb\u00ebresh\u00ebve n\u00eb Itali dhe Greqi,<\/p>\n\n<div style=\"font-size: 0px; height: 0px; line-height: 0px; margin: 0; padding: 0; clear: both;\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sipas nj\u00eb studimi \u201cNew York Times\u201d rendit armenishten si gjuh\u00ebn e par\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, e dyta \u00ebsht\u00eb greqishtja, e m\u00eb pas vjen shqipja, prej&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18447,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-18446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18446"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18446\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}