{"id":12446,"date":"2024-02-04T15:27:32","date_gmt":"2024-02-04T15:27:32","guid":{"rendered":"https:\/\/new.findnews5.com\/?p=12446"},"modified":"2024-02-04T15:27:34","modified_gmt":"2024-02-04T15:27:34","slug":"te-zvogelohet-njerezimi-shkencetaret-bejne-paralajmerimin-e-forte-jemi-te-tronditur-nga-shenjat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/new.findnews5.com\/?p=12446","title":{"rendered":"\u201cTe zvog\u00eblohet njer\u00ebzimi\u201d shkenc\u00ebtar\u00ebt b\u00ebjn\u00eb paralajmerimin e fort\u00eb: Jemi t\u00eb tronditur nga shenjat.."},"content":{"rendered":"<div class=\"78954ae5fa42b68c1393fe3da4998882\" data-index=\"1\" style=\"float: none; margin:0px 0 0px 0; text-align:center;\">\n<div data-type=\"_mgwidget\" data-widget-id=\"1576712\">\r\n<\/div>\r\n<script>(function(w,q){w[q]=w[q]||[];w[q].push([\"_mgc.load\"])})(window,\"_mgq\");\r\n<\/script>\r\n\n<\/div>\n<p>\u201cShenjat vitale\u201d t\u00eb Tok\u00ebs jan\u00eb m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija se n\u00eb \u00e7do koh\u00eb n\u00eb historin\u00eb njer\u00ebzore, nj\u00eb ekip nd\u00ebrkomb\u00ebtar shkenc\u00ebtar\u00ebsh ka paralajm\u00ebruar se jeta n\u00eb planet \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik.<\/p>\n<p>Raporti i tyre zbuloi se 20 nga 35 shenjat vitale planetare q\u00eb p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u00eb gjurmuar kriz\u00ebn klimatike jan\u00eb n\u00eb ekstreme rekord. Si dhe emetimet e gazeve serr\u00eb, temperatura globale dhe rritja e nivelit t\u00eb detit, treguesit p\u00ebrfshijn\u00eb gjithashtu numrin e popullsis\u00eb s\u00eb njer\u00ebzve dhe kafsh\u00ebve.<\/p>\n<p>Shum\u00eb rekorde klimatike u thyen me margjina t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb vitin 2023, duke p\u00ebrfshir\u00eb temperatur\u00ebn globale t\u00eb ajrit, temperatur\u00ebn e oqeanit dhe shtrirjen e akullit t\u00eb detit Antarktik, than\u00eb studiuesit. Temperatura m\u00eb e lart\u00eb mujore e sip\u00ebrfaqes e regjistruar ndonj\u00ebher\u00eb ishte n\u00eb korrik dhe ishte ndoshta m\u00eb e nxehta q\u00eb ka qen\u00eb planeti n\u00eb 100,000 vjet.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt theksuan gjithashtu nj\u00eb sezon t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm zjarresh n\u00eb Kanada q\u00eb prodhoi emetime t\u00eb paprecedent\u00eb t\u00eb dioksidit t\u00eb karbonit. K\u00ebto arrit\u00ebn gjithsej 1 miliard ton CO2, ekuivalente me t\u00eb gjith\u00eb prodhimin vjetor t\u00eb Japonis\u00eb, ndot\u00ebsi i pest\u00eb m\u00eb i madh n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Studiuesit k\u00ebrkuan nj\u00eb tranzicion n\u00eb nj\u00eb ekonomi globale q\u00eb i jepte p\u00ebrpar\u00ebsi mir\u00ebqenies njer\u00ebzore dhe reduktonte mbikonsumimin dhe emetimet e tep\u00ebrta t\u00eb t\u00eb pasurve. 10% m\u00eb e lart\u00eb e emetuesve ishin p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr pothuajse 50% t\u00eb emetimeve globale n\u00eb vitin 2019, than\u00eb ata.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt than\u00eb:<\/p>\n<p>\u201cJemi t\u00eb tronditur nga eg\u00ebrsia e ngjarjeve ekstreme t\u00eb motit n\u00eb vitin 2023, t\u00eb cilat shkaktuan shfaqjen e skenave thell\u00ebsisht shqet\u00ebsuese t\u00eb vuajtjes. Kemi frik\u00eb nga territori i paeksploruar n\u00eb t\u00eb cilin kemi hyr\u00eb tani.\u201d<\/p>\n<p>Raporti theksoi p\u00ebrmbytjet e r\u00ebnda n\u00eb Kin\u00eb dhe Indi, val\u00ebt ekstreme t\u00eb t\u00eb nxehtit n\u00eb SHBA dhe nj\u00eb stuhi jasht\u00ebzakonisht intensive mesdhetare \u00e7oi n\u00eb vdekjen e mij\u00ebra njer\u00ebzve n\u00eb Libi.<\/p>\n<p>Raporti thoshte se nga mesi i shtatorit, kishte 38 dit\u00eb me temperatura mesatare globale m\u00eb shum\u00eb se 1.5C mbi nivelet para-industriale, q\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi afatgjat\u00eb i bot\u00ebs p\u00ebr kufizimin e kriz\u00ebs klimatike. Deri k\u00ebt\u00eb vit, dit\u00eb t\u00eb tilla ishin nj\u00eb gj\u00eb e rrall\u00eb, than\u00eb studiuesit.<\/p>\n<p> \u201cNe gjithashtu b\u00ebjm\u00eb thirrje q\u00eb t\u00eb stabilizohet dhe zvog\u00eblohet gradualisht popullsia njer\u00ebzore me drejt\u00ebsi gjinore p\u00ebrmes planifikimit vullnetar familjar dhe duke mb\u00ebshtetur arsimimin dhe t\u00eb drejtat e grave dhe vajzave, gj\u00eb q\u00eb redukton normat e lindshm\u00ebris\u00eb,\u201d than\u00eb ata.<\/p>\n<p>Politika t\u00eb tjera t\u00eb rekomanduara nga shkenc\u00ebtar\u00ebt p\u00ebrfshinin heqjen graduale t\u00eb subvencioneve t\u00eb karburanteve fosile, rritjen e mbrojtjes s\u00eb pyjeve, nj\u00eb zhvendosje drejt dietave me baz\u00eb bimore n\u00eb vendet e pasura dhe miratimin e traktateve nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund projekteve t\u00eb reja t\u00eb qymyrit dhe heqjen e naft\u00ebs dhe gazit.\/Opinion<\/p>\n\n<div style=\"font-size: 0px; height: 0px; line-height: 0px; margin: 0; padding: 0; clear: both;\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cShenjat vitale\u201d t\u00eb Tok\u00ebs jan\u00eb m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija se n\u00eb \u00e7do koh\u00eb n\u00eb historin\u00eb njer\u00ebzore, nj\u00eb ekip nd\u00ebrkomb\u00ebtar shkenc\u00ebtar\u00ebsh ka paralajm\u00ebruar se jeta n\u00eb planet \u00ebsht\u00eb n\u00eb&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12447,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12446"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12446\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/new.findnews5.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}